Hepatitis A infection – Sanhi, Palatandaan at Paraan ng Paggamot

Ang acute HAV (Hepatitis A Virus) infection ay viral na impeksyon ng atay o liver na dulot ng HAV, ito ay kadalasang naipapasa sa pamamagitan ng “close contact”, tulad ng pagkain o tubig na nahawahan ng virus.

Maraming tao na may acute HAV infection sa atay ay maaring may simpleng sintomas  na possibleng mapagkamalang ibang klase na viral infection (tulad ng trangkaso). Ang karamihan ay hindi nagpapakonsulta sa doctor, mabuti na lamang na sa pamamagitan ng pagbago ng “lifestyle at dietary measures” ang karamihan ay gumagaling mula dito.  May mga pagkakataon na ang hepatitis ay mas malala at posibleng mauwi sa “liver failure” o tuluyan pagkasira ng atay.

Maraming biomarkers o laboratory examination na maaring ipagawa kung kayo ay nakasalimuha sa taong may HAV infection, nakaranas ng food poisoning, o nagpunta (magpupunta) sa mga lugar na meron nito. Ang maagang deteksyon at paghahanda (tulad ng vaccination o pagpapaturok ng immunoglobulin) sa loob ng 24 oras mula ng ma-expose sa virus ay may magandang dulot upang maiwasan ang pagkauwi nito sa “liver failure.

Ano ang mga biomarkers na ito?

Anti-HAV IgM antibodies (HAV IgM) ay ang pangalan ng biomarker na tumutulong sa pag-diagnose ng pasimula o “acute phase” ng HAV infection. Dahil ang “antibody” na ito ay nagagawa ng katawan ng 2-3 linggo pagkatapos mahawahan. Ang “timing” o panahon ng pagpakuha ng dugo ay dapat isaisip.

Anti HAV IgG antibodies (HAV IgG) ay pangalan ng “biomarker” na nagsasabi kung ikaw ay “immune” o ligtas sa  HAV infection (maaring dahil sa naunang impkesyon na nagkaroon ka ng hindi mo nalalaman). Ito ay maaring gawin pagtapos ma-expose sa virus na ito para malaman kung kailangan mo pang magpunta sa iyong doctor upang magpagawa pa ng ibang eksaminasyon at management. Kung ang HAV IgG ay positibo, ang iyong huling “exposure” sa virus ay hindi gaanong dapat ipag-alala ( kung ito ay dahil sa HAV infection).

Bakit importanteng subaybayan ito?

Maraming tao ang may acute HAV infection ngunit wala o mayroon lamang simpleng sintomas. At ang mga sintomas na ito ay maaring mapagkalaman lamang na trangkaso dahil wala itong tiyak na palatandaan o sintomas. Ang simpleng blood test ay makakatulong upang malaman ang iyong kundisyon.

Kung ikaw ay nagpagawa ng HAV IgG result sa loob ng 24 oras pagkatapos ma-expose para malaman ang iyong immune status, maari kang bigyan ng bakuna o injection ng immunoglobulin upang tumaas ang tyansa mo laban dito lalo na kung ikaw ay hindi immune. Kung ikaw naman ay immune, ikaw ay maaring i-eksamin sa ibang exposure (tulad ng HIV, Hepatits B at iba pa).

Kapag nalaman mo sa HAV IgG na hindi ka nabakunahan at immune laban dito, kumonsulta sa iyong doctor para magpabakuna. Ika nga nila “Prevention is better than cure”. At ang bakuna at importante lalo na kung ikaw ang maglalakbay sa mga lugar na meron nito.

Paano kumakalat ang HAV infection? Maiiwasan ba ito?

Ang pagunawa kung paano naisasalin ang HAV ay nakakatulong sa pagiwas nito. Kahit na mayroong epektibong bakuna para sa HAV, madaming bansa pa din ang may HAV infection. Ito ay madaling makahawa sa pamamagitan ng :

  • Pakikisalamuha sa taong may impeksyon; fecal-hindi malinis at maingat na paghahanda ng pagkain mula sa taong may impeksyon; food outbreak; at ang pakikipagtalik ng lalaki sa lalaki;
  • Nakainom o nakakain sa lugar na may HAV infection
  • Paggamit ng ipinagbabawal na gamot

Ang pagsasaugali ng good hygiene, tulad ng palagiang paghugas ng kamay, ay isa sa mga importanteng paraan upang maprotektahan laban sa Hepatitis A. Ang mga taong madaling madapuan (drug users, travelers) ay dapat magpabakuna. Ang mga lalaking mayroong sexual relasyon sa kapwa lalaki ay dapat gumamit ng barrier protection.

Ano ang mg palatandaan at sintomas ng Hepatitis A?

Maari kang makaranas ng sintomas ng Hepatitis A pagkatapos ng 2-4 na linggo mula ng magkaroon ng impeksyon, ngunit hindi lahat ay nagkakaroon nito.

Ang mga sintomas ay:

  • Pagkapagod at panlulumo
  • Sakit sa kasu-kasuhan at muscle
  • Lagnat
  • Sakit sa ibabaw ng iyong tyan
  • Pagkawala ng gana sa pagkain
  • Pangangati sa balat
  • Paninilaw ng balat, puti ng iyong mat ana tinatawag na “Jaundice”
  • Maitim na ihi at maputlang kulay ng dumi

Paano ang pag-manage ng HAV infection?

Walang espesipikong medical treatment o gamutan para sa HAV infection. Ang iyong doctor ay maaring magbigay ng supportive measures kung ito ay hindi malala. Ang mga supportive measures na ito, ay ang pagtanggal ng mga sintomas na mayroon ka at ang pagsasaayos ng diet at lifestyle measures.

Pagkain ng masustansyang at well-balanced meal araw-araw. Tulad ng mga sumusunod:

  • Green leafy vegetables, tulad ng spinach, kale at Swiss chard
  • Repolyo, broccoli, celery at beets
  • Root vegetables – kamote at carrots
  • Organic meat at wild caught na isda
  • Prutas tulad ng pinya, blueberries at citrus fruits
  • Walnuts, hemp seeds, chia seeds at flax seeds
  • Iwas-pamamaga na spices tulad ng turmeric, luya at cayenne
  • Healthy fats, olive oil, ghee, avocado at coconut oil
  • Probiotic rich-yogurt
  • Gluten free grains – brown rice, quinoa, oats at millet

Idagdag ang:

  • Pagkakaroon ng sapat na tulog
  • Pag-inom ng madaming tubig
  • Paginom ng salabat
  • At subukan ang peppermint oil

 

Konklusyon:

Ang HAV ay isa sa mga nagdudulot ng food-related infection at illness. Ito ay lubos na nakakahawa. May insidente sa Shanghai noong 1982, na humigit 400,000 tao ang nahawaan sa isang food outbreak.

Kung ikaw ay may sintomas ng hepatitis, o na-expose sa HAV, magpakuha na agad ng HAV IgG test upang malaman kung ikaw ba ay immune, at liver functions test (LFT), para malaman kung may pamamaga o damage sa iyong atay. 2 hanggang 4 na linggo bago ka maaring magpakuha ng HAV IgM kung ikaw ay hindi immune. 

Ang pinakamabisang paraan upang maiwasan ang hepatitis ay ang paguugali ng personal hygiene tulad ng paghuhugas ng kamay na may sabon pagkatapos gumamit ng banyo. Umiwas din sa pagkain ng hilaw na pagkain o undercooked na shellfish, hilaw na gulay na nilinisan ng maduming tubig, unpasteurized milk, cheese at ibang pang dairy products. Lahat ng matatanda at bata na madaling mahawaan ay dapat magpabakuna.


Ibang kaalaman patungkol sa Hepatitis A infection at paano ito makakasama sa iyong katawan ay maari mong basahin sa aming biomarker post!